Centrale en decentrale energie gaan hand in hand (Opinie)

De laatste jaren tekenen zich twee trends af die beide een andere kant op gaan: centralisatie en schaalvergroting enerzijds, en decentralisatie en schaalverkleining anderzijds. Gaat dat samen?

Door Erwin van Laethem | CEO RWE/Essent | In samenwerking met EnergieExpert, de online community voor wie werkt in, met of voor de energiesector.

Een hoogspanningsmastIn mijn visie maken zowel centrale als decentrale energie onderdeel uit van het toekomstige energiesysteem. Zowel centrale als decentrale energie zullen een bijdrage leveren aan de energietransitie van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare bronnen.  

Betaalbare energie vraagt ook om centralisatie

De afgelopen 25 jaar is de energiesector compleet veranderd. Via een traject van liberalisering en privatisering zijn veel gemeentelijke en regionale energiebedrijven opgegaan in provinciale energiebedrijven en uiteindelijk in internationaal opererende bedrijven.

Centralisatie en schaalvergroting dus. Logisch, want met deze schaalgrootte kunnen bedrijven hun product tegen lagere kosten produceren en aanbieden op de markt. Zo houden we onze energievoorziening betaalbaar.

Energietransitie en maatschappelijke drijfveren versterken ontwikkeling decentrale energie

Een trend, in alle sectoren van de economie, is steeds verdergaande decentralisatie en schaalverkleining. Men wil steeds meer regionaal, in klein verband of zelfstandig, de verantwoordelijkheid nemen voor de eigen duurzame energievoorziening: oftewel ‘decentrale energie’. Bijvoorbeeld windmolens op bedrijventerreinen, zonnepanelen op woonhuizen en biogasfaciliteiten bij boeren.

Doordat decentrale oplossingen leiden tot een grotere betrokkenheid van de consument bij het energiesysteem en meestal een duurzaam karakter hebben, zie ik het als een positieve bouwsteen van het energiesysteem.

Uitdaging: backup-capaciteit voor decentrale, duurzame energie

Deze positieve ontwikkeling – de groei van decentrale, duurzame energie dicht bij de consument- stelt bedrijven met centrale opwekcapaciteit zoals kolen/biomassa- en gascentrales voor enkele nieuwe uitdagingen. In Duitsland is dat al zichtbaar.

Daar werd in september een nieuwe record gebroken: wind en zon leverden samen 45 procent van de totale vraag naar elektriciteit in Duitsland. In dezelfde periode stond er een opvallend bericht in de kranten met de kop: ‘Duitsland overweegt een uitschakelverbod van kolencentrales’.

Duitsland heeft inmiddels zoveel duurzame energiecapaciteit dat grote energiecentrales dreigen te sluiten. Echter op een koude, bewolkte, windstille dag, zijn deze centrales broodnodig om te voldoen aan de vraag naar energie. Daarom is het belangrijk dat deze backup-capaciteit beschikbaar blijft. Deze discussie wordt ook in Nederland actueel. Door de import van gesubsidieerde en dus goedkope zonne-energie uit Duitsland staan nieuwe gascentrales in Nederland vrijwel stil. De gasprijs is te hoog om ze bij te schakelen.

Decentrale energie-oplossingen

Met de mix van centrale en decentrale opwekking neemt de complexiteit om aanbod en vraag op elkaar af te stemmen toe. Dit vraagt van energiebedrijven om decentrale oplossingen mogelijk te maken en te investeren in oplossingen voor de toekomst.

Voorbeelden van hoe Essent deze rol oppakt, zijn trading platformen en slimme energiemanagementsystemen. Hiermee helpen we de ‘prosumer’ (zelf producerende consument) decentraal opgewekte energie op een verantwoorde manier in te passen in het energiesysteem. Bijvoorbeeld door het aggregeren en koppelen van decentraal opgewekte energie aan de groothandelsmarkt en door het slim managen van het gebruik van eigen opgewekte energie. Zo krijgt decentraal opgewekte energie de juiste prijs en wordt het niet verspild.

Een ander voorbeeld is het samen met partners realiseren van duurzame lokale oplossingen door integratie van lokale bronnen en ‘assets’. Zoals het biobased economy-park Cuijk, waarbij lokale biomassabronnen, als restafval uit een nabijgelegen papierindustrie, worden gebruikt in de biomassacentrale van Cuijk voor de opwekking van duurzame elektriciteit en warmte. De warmte zal gebruikt worden in het productieproces van nabijgelegen industrieën en voor de verwerking van mest uit de omgeving tot biogas en andere waardevolle producten. Het biogas zal lokaal worden opgewaardeerd tot groen gas.

Samen doen

Alleen door decentrale en centrale energieproductie te combineren, ontwikkelen we een duurzaam, betaalbaar en betrouwbaar energiesysteem. Consumenten staan daarin centraal als nieuwe schakel in het energiesysteem.

Alleen als grote groepen consumenten bereid zijn om mee te gaan doen, niet alleen in de opwekking, maar ook in de optimalisatie van hun gebruik, en er marktconforme prijzen gehanteerd worden voor decentraal opgewekte energie, krijgen we het systeem goed werkend. Overheid, gereguleerde netbeheerders en energiebedrijven hebben de taak de bewustwording en betrokkenheid van burgers en bedrijven met onze energievoorziening te vergroten. Hoe is een belangrijk onderwerp van discussie in de energiesector. Immers, decentraal biedt de kans om zelf mee te doen en dat is zeer waardevol!

Wilt u reageren? Dit kan op energieexpert.nl

Ontvang de nieuwsbrief van Groene Courant!