Iedereen wint en iedereen verliest bij duurzame energie (opinie)

Twee weken geleden nam ik deel aan de ‘Smart Grid Game’ en kwam ik tot een aantal inzichten over duurzame energie.

Door Ruud Frijstein | Sr Projectmanager iChoosr | In samenwerking met EnergieExpert, de online community voor wie werkt in, met of voor de energiesector.

een fabriek die zonnepanelen produceertSmart Grid Game

De Smart Grid Game is door Netbeheer Nederland ontwikkeld en heeft als doel om op speelse wijze bewustzijn te planten dat samenwerken nodig is om smart grids te realiseren en ook zakelijk interessant kan zijn. Naast het implanteren van de gestelde doelen werden er onbedoelde neveninzichten gewekt.

De wal keert het schip: de energietransitie is onvermijdelijk

Sinds kort werk ik me wild om zoveel mogelijk zonnepanelen op Nederland te plakken. Als projectleider voor SamenZonneEnergie, een initiatief van de gemeenten van Noord Holland, hebben we inmiddels 12.556 inschrijvingen verzameld voor een groepsaankoop in zonnepanelen.

Dat is zogezegd: vet kicken. Was ik actief in “systeemdenken” in mijn vorige job, dan ben ik nu werkzaam in “systeemdoen”. Om het lekker plat te slaan: plak maar genoeg panelen op die daken en de rest komt vanzelf. Waarom? Omdat het moet! Zoals de wal het schip keert, keren de zonnepanelen de energiemarkt.

Zoals hoogleraar Han Slootweg van Enexis me vertelde: er gaan nu zoveel mensen idealen en werk aan elkaar verbinden dat die energietransitie onvermijdelijk is. Bij de game was er vooral sprake van systeemdenken en werd ik me bewust van de waarde van systeemdoen. Handelen zorgt voor verandering. Een open deur maar…je moet er wel doorheen lopen

Show me the money: de kosten voor reservecapaciteit bij duurzame energie

Geld is de grote beweger. Wat een open deur weer. Geld is ook de grote remmer.

Ik mocht in de game de rol vertegenwoordigen van producent, en zag jammerlijk de winst halveren. Ik had het wel goed gedaan, want we werden gezamenlijk duurzamer en de producent verdiende nog steeds geld. In de echte wereld was ik allang ontslagen omdat geen enkel bedrijf een winsthalvering pikt van zijn directeur. Ik keerde mezelf dus een flinke oprotpremie uit en ging naar de borrel.

In mijn overpeinzingen naderhand zag ik waar de rekening kwam te liggen van de systeemverandering. In een veranderend energiesysteem, waarin steeds meer eigenaren van zonnepanelen hun eigen energie opwekken, wordt de prijs van het in stand houden van het systeem niet lager. Reservecapaciteit is minimaal net zo duur. De kosten verschuiven.

Zoals zo vaak, wordt de verandering ingezet door zij die het zich kunnen veroorloven. De bezitters van PV drukken hun energiekosten. Omdat de kosten in totaal niet dalen, komen deze kosten terecht bij de minder gefortuneerden. Jan modaal ziet de rekening fors stijgen. Omdat dit politiek onhaalbaar is worden de extra kosten waarschijnlijk gesocialiseerd, middels subsidies, toeslagen of de kosten voor transport door de netbeheerder. Ik hoop dat de politiek dit doordenkt, voordenkt en ook maatregelen neemt om de minder gefortuneerden te beschermen door sociale woningbouw te verduurzamen met zonnepanelen.

Wacht even…dat kan niet zomaar. De kosten moeten immers ergens naartoe. Waarschijnlijk naar de industrie en het bedrijfsleven. Daar zit ook weerstand, want dat tast onze concurrentiepositie aan. Voilà, de dilema’s van een rood-blauw kabinet.

Iedereen minder geld, samen meer duurzame energie

Als, ja met name “als” we met elkaar samenwerken, dan worden we duurzamer, zo leerde het spel me. En dat kan dan ook met instandhouding van een balans in belangen. De consument levert een stukje privacy in, de netbeheerder moet meer doen voor zijn functie (en vergoeding), de producent verliest winst maar blijft belangrijk en de leverancier wordt een ‘broker’ en kan nog steeds centjes verdienen, zijn het minder, door een rol te spelen in alle transacties.

Iedereen verliest een beetje, met elkaar winnen we een mooi schone wereld. Wat een geweldig romantisch beeld. Om een relatie te leggen met de politiek: dit is misschien bereikbaar in een verlichte dictatuur, maar zeker niet in en open markt waar iedereen maximaal gaat en moet gaan voor zijn eigen belang.

Energie wordt een belangrijker politiek agendapunt

Samenvattend: godzijdank keert de wal het schip, want als je naar het geld kijkt heeft iedereen er belang bij om niets te wijzigen. De politiek gaat best belangrijk worden en energie wordt in toenemende mate een politiek agendapunt. Dat is de kern voor een interessante dialoog tussen John Gray en Francis Fukuyama.

Wilt u reageren? Dit kan op www.energieexpert.nl

Ontvang de nieuwsbrief van Groene Courant!